พระนันทาจารย์ ปราชญ์องค์หนึ่งในพระพุทธศาสนา ผู้แต่งคัมภีร์สารัตถะสังคหะ และเป็นผู้ยืนยันว่า พระอรหันต์ไม่ฝันด้วยเหตุผลดังว่านั้น ได้ระบุมูลเหตุของความฝันไว้ เป็นข้อคิดอยู่ 4 ประการ คือ

1. ความฝัน เกิดจากธาตุกำเริบ กล่าวคือร่างกายไม่ปกติครั้นหลับลงจึงฝันไปในรูปต่างๆ
2. ความฝันเกิดจากดวงจิตที่ฝังพะวง หรือพัวพันอยู่กับสิ่งหนึ่งก่อนหน้าจะหลับ จึงเก็บเอาสิ่งหนึ่งก่อนหน้าจะหลับ จึงเก็บเอาสิ่งนั้นมาฝัน
3. เกิดจากอิทธิฤทธิ์ของเทวดา เพราะเทวดาต้องการให้โทษหรือให้คุณ
4. ฝันโดยเป็นบุรุพนิมิต คือบอกให้รู้ล่วงหน้าว่าจะมีเหตุดีหรือร้ายอย่างหนึ่งอย่างใดขึ้น

    คัมภีร์อธิบายเรื่องฝันของพระนันทาจารย์เล่มนี้ ครั้งหนึ่งได้เคยใช้เป็นหลักสูตร ของตำราทางพระพุทธศาสนาแต่ต่อมาสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้ทรงยกเลิกและใช้เรื่องอื่นแทน

    อย่างไรก็ตาม ความฝันก็เป็นเรื่องที่บรรดานักปราชญ์หลายชาติได้ให้ข้อคิดเห็นไว้ต่างๆ นาๆ และไม่ถึงกับจะลงความเห็นว่า ความฝันเป็นเรื่องไร้สาระไปเสียทีเดียวนัก เพราะนักปราชญ์บางคนก็ถึงกับลงทุนค้นคว้า ถึงสมุฏฐาน หรือที่มาของความฝันกันอย่างเคร่งครัด โดยถือเอาว่า ความฝันเป็นจิตวิทยาอย่างหนึ่งของคนเรา ที่จะจ้องศึกษาไว้ จนถึงกับทำเป็นตำรา หรือวิชาความฝันออกมาด้วยกันหลายเล่ม เป็นตำราที่เขียนขึ้นโดยนักปราชญ์ หรือนักจิตวิทยาหลายชนิด และดูเหมือนว่าวิชาเรื่องความฝันนี้ จะเป็นตำราที่เก่าแก่กว่าวิชาอื่นๆ ทั้งหลายในโลกก็ว่าได้

    นักปราชญ์ชาวฝรั่งเศสผู้มีชื่อเสียงท่านหนึ่งกล่าวว่า “วิชาความฝันนั้น เป็นวิชาเก่าเท่ากับตัวโลกเอง”

    คำกล่าวเช่นนี้ ไม่ผิดนัก เพราะนักปราชญ์หลายคนยืนยันเป็นเสียงเดียวกันว่า ความฝันเป็นสิ่งที่มนุษย์รู้จัก และเริ่มสนใจมาตั้งแต่โบราณกาล และสืบทอดความสนใจในการค้นคว้า มาจนกระทั่งถึงทุกวันนี้ ซึ่งแทบจะกล่าวได้ว่า ไม่มีวิชาใด ที่จะมีผู้ค้นคว้าหาความรู้กันมาก เท่ากับวิชาความฝันนี้

    เพราะตามบันทึกของศาสตร์จารย์ซิกมันต์ ฟรอยด์ นักปราชญ์ชาวออสเตรียนผู้มีชื่อเสียง ซึ่งเป็นทั้งนักจิตวิทยา และแพทย ์ได้ใช้เวลาในการค้นคว้าหาความจริงในเรื่องความฝันนี้ โดยใช้การรวบรวมเรื่องควมฝันนี้เรื่องเดียวว่า มีหนังสือวิชาความฝันนี้ถึง 700 กว่าเล่ม เป็นภาษาต่างๆ ซึ่งมีภาษาเยอรมัน,ฝรั่งเศส, อังกฤษ, อิตาเลียน,สเปน,ลาติน,รัสเซีย, และฯลฯ และดูเหมือนว่า เยอรมันจะมีหนังสือประเภทนี้ออกมามากที่สุด รองลงไปก็คือ ฝรั่งเศส

    ศาสตราจารย์ ซิกมันด์ ฟรอยด์ ยอมรับว่า ความฝันเป็นศาสตร์อันลี้ลับอย่างหนึ่ง ที่มีความสัมพันธ์กับมนุษย์เรา ที่สามารถจะบอกเหตุการณ์ทั้งอดีต และอนาคตได้ไกล้เคียงที่สุด ซึ่งแม้ว่าจะมีบุคคลอีกหลายๆ คน ที่ยังไม่ยอมรับ และเชื่อถือในเรื่องชนิดนี้ก็ตาม แต่บุคคลเหล่านี้ก็ไม่อาจสลัดความรู้สึกนึกคิด ในทางผูกพันกับเรื่องราวต่างๆ ที่ตนได้ฝันขึ้นทั้งดี และร้ายไปเสียทีเดียวได้นัก

    เพราะความฝันบางเรื่อง สามารถจะเป็นเหตุให้ผู้ฝันบางคนได้รู้ สิ่งที่เขาไม่เคยรู้มาก่อนเลย และรู้ถูกต้องตามความเป็นจริงเสียด้วย

    ในทางไทยก็ยอมรับว่า ความฝันซึ่งเป็นเครื่องบอกเหตุการณ์ล่วงหน้าเรียกว่า “บุรพนิมิต” นั้นมีอยู่จริงเช่น อย่างในคัมภีร์ หรือตำรา ทางศาสนาที่อ้างถึง “พระมหาสุบินของพระพุทธเจ้า” และอย่างที่ไทยเราในสมัยยุคประวัติศาสตร์โบราณเกือบทุกสมัย ก็ยังต้องมีโหรหลวงคอยทำหน้าที่ ถวายคำทำนายพระสุบิน ของพระมหากษัตริย์อยู่ด้วยทุกครั้งเสมอไป